NestJS Mimarisi: Service Oluşturma ve Kullanma (12. Bölüm)

Controller İş Yapar, Service İşletir

NestJS mimarisinde Controller, dış dünyayla konuşan yerdir. Ama işin mantığı, hesaplama, veri işleme gibi şeyler Service içinde olmalıdır.

Controller = sekreter. Çağrıyı alır, ilgili departmana yönlendirir. Service = departman. Gerçek işi yapar.

Eğer her şeyi controller içinde yaparsan:

• Test yazmak zorlaşır
• Kod tekrar eder
• Modülerlik kaybolur
• API karmaşıklaşır

Service Tanımlamak: En Temel Hali

@Injectable()
export class UserService {
  private users = ['Ayşe', 'Fatma', 'Hayriye'];

  findAll() {
    return this.users;
  }

  findById(id: number) {
    return this.users[id];
  }
}

@Injectable() diyerek bu sınıfı Nest’in DI (dependency injection) sistemine tanıtıyoruz. Artık başka yerlerde constructor üzerinden inject edilebilir hale gelir.

Controller İçinde Kullanmak

@Controller('users')
export class UserController {
  constructor(private userService: UserService) {}

  @Get()
  getAllUsers() {
    return this.userService.findAll();
  }

  @Get(':id')
  getOne(@Param('id') id: string) {
    return this.userService.findById(+id);
  }
}

private userService: UserService yazınca Nest otomatik olarak bu servisi inject eder.

CLI ile Service Oluşturmak

Elle uğraşmak istemiyorsan Nest CLI seni mutlu eder:

nest g service user

Sonuç:

src/user/
├── user.service.ts
├── user.service.spec.ts

İlk dosya service’in kendisi, ikincisi test dosyasıdır.

Service Ne Tür İşleri Üstlenmeli?

• Veritabanı sorguları
• İş kuralları (business logic)
• Diğer servislerle haberleşme
• Veri dönüştürme, hazırlama
• Hesaplama, filtreleme

Nest Neden Bu Ayrımı Zorunlu Kılar?

Bu mimari şu faydaları getirir:

• Kod okunabilirliği artar
• Test yazmak kolaylaşır (servis bağımsız test edilebilir)
• Tekrar kullanılabilirlik artar (aynı servis başka controller’dan da çağrılabilir)
• Separation of concerns sağlanır: controller “iletişimci”, service “işçi” olur

Servisler Arası Bağımlılık?

Service içinde başka bir service’i de inject edebilirsin:

@Injectable()
export class OrderService {
  constructor(private paymentService: PaymentService) {}

  placeOrder() {
    this.paymentService.charge();
  }
}

Nest bu bağımlılığı container üzerinden çözer.

async/await Kullanımı

Servis method’larının çoğu veritabanı gibi async kaynaklara bağlıdır:

async findAll() {
  return await this.userRepository.find();
}

Controller da buna göre async olur:

@Get()
async getAll() {
  return await this.userService.findAll();
}

Best practice: async method’ları await ile çağırmak yerine doğrudan döndürmek bile mümkündür. Ama readability için await tercih edilebilir.

Service İçinde Ne Olmamalı?

• HTTP request-response nesneleri (req, res)
• Pipe, guard, interceptor gibi yapıların logic’i
• Kullanıcının yetkisini doğrudan kontrol etmek (bu guard’ın işidir)

Service “bağımsızdır”. İstersen API olmadan da çağırabilirsin.

Test Edilebilirlik Neden Service ile Başlar?

Çünkü service:

• Hiçbir framework’e bağlı değildir
• Sadece input alır, output döner
• DI sayesinde mock’lanabilir

Bu da test yazmayı basitleştirir:

describe('UserService', () => {
  let service: UserService;

  beforeEach(() => {
    service = new UserService();
  });

  it('should return all users', () => {
    expect(service.findAll()).toEqual(['Ece', 'Ozgur', 'Ela']);
  });
});

Özetle

• Service, işin mantıksal kısmını içerir
• @Injectable() ile provider olarak tanımlanır
• Controller, sadece yönlendirici olur
• Servisler modüler, test edilebilir, DI uyumludur
• NestJS’in clean architecture anlayışı bu ayrımı temel alır