RxJS ve Angular’da Reaktif Programlama

Reaktif programlama Nedir?

Şöyle düşün:

Bir şey değiştiğinde, başka bir şey otomatik değişsin istiyorum

Bu fikir temel olarak reaklam panosuna benzer. Panoya fiyatı asarsın, her yerde o fiyat görünür. Ama panoya yeni fiyatı yazdığında tüm afişler otomatik güncellenir.

Buna veri akışına tepki verme yani reaktif olma denir.

RxJS Nedir?

RxJS, “Reactive Extensions for JavaSript” anlamına gelir. Yani: “JavaScript’e reaktif yetenek ekleyelim” projesidir.

Angular, fromdan HTTP’ye router’dan event’lere kadar her şeyi Observable sistemiyle yönetir. Çünkü RxJS:

• Akışlar oluşturmanı sağlar (data stream)
• Akışa abone olmanı sağlar (observer)
• Akışı dönüştürmeni sağlar (operatörler)
• Memory leak riskini yönetmeni sağlar (unsubscribe)

Observable Nedir?

Observable, gelecekte bir veya daha fazla veri gönderebilen bir kaynaktır. Bir Promise, sadece bir defa veri döner. Ama Observable, sonsuz veri döndürebilir.

Analoji

• Observable bir gazete bayisidir
• Abone olursun (subscribe)
• Her gün gazete gödnerir
• Canın sıkılırsa aboneliği iptal edersin (unsubscribe)

Basit Observable

import { Observable } from 'rxjs';

const myStream = new Observable(observer => {
  observer.next('Merhaba');
  observer.next('Dünya');
  observer.complete();
});

myStream.subscribe(data => console.log(data));

Angular Neden RxJS kullanır?

Çünkü Angular her şeyin bir akışı olduğunu düşünür:

• HTTP isteği: this.http.get(...) -> Observable
• Router parametresi: this.route.params -> Observable
• Form değişikliği: form.valueChanges -> Observable
• Timer: interval(1000) -> Observable

Bu sayede sabit değil, sürekli değişebilen bir dünyayı kolayca yönetebilirsin.

| Özellik            | Promise  | Observable          |
| ------------------ | -------- | ------------------- |
| Kaç kez veri verir | Bir kez  | Sonsuz kez olabilir |
| Cancel edilebilir? | Hayır    | Evet                |
| Operatör var mı?   | Yok      | Evet                |
| Lazy mi?           | Evet     | Evet                |
| Chain yapısı       | then()   | pipe()              |

Angular’da Günlük RxJS Kullanımı

HTTP

this.http.get('/api/users')
  .subscribe(data => this.users = data);

Router Param Takibi

this.route.params
  .subscribe(params => console.log(params['id']));

Form valueCHanges

this.form.valueChanges
  .subscribe(value => console.log(value));

Operatörler (map, filter, switchMap vs.)

RxJS’te veriyi işlememizi sağlayan yapı pipe() içinde kullanılan operatörlerdir.

En yaygınları:

| Operatör       | Ne yapar?                                     |
| -------------- | --------------------------------------------- |
| map            | Veriyi dönüştürür                             |
| filter         | Belirli koşullara göre süzer                  |
| switchMap      | Yeni observable başlatır, öncekini iptal eder |
| debounceTime   | Belirli süre boyunca bekler                   |
| catchError     | Hataları yakalar                              |

Örnek:

this.searchControl.valueChanges.pipe(
  debounceTime(300),
  filter(value => value.length > 2),
  switchMap(query => this.api.search(query))
).subscribe(results => this.results = results);

Unutma Unsubscribe Gerekebilir

Observable’lar sonsuz olabilir. Eğer sen aboneliği iptal etmezsen memory leak oluşabilir.

Manuel Unsubscribe

subscription: Subscription;

ngOnInit() {
  this.subscription = this.form.valueChanges.subscribe(...);
}

ngOnDestroy() {
  this.subscription.unsubscribe();
}

Ya da takeUntil, async pipe, untilDestroyed gibi yöntemlerle otomatik kontol edebilirsin.

Sonuç: Kod Yazmak Değil, Akışla Yaşamak

RxJS ve reaktif programlama sana şunu öğretir:

Veriyi zorla alma, ona tepki ver

Angular’da veri sadece bir değişken değil, bir akıştır. Sen o akışı dönüştürür, filtreler, şekillendirir ve ona abone olursun.